Style, kierunki, terminy
symbolizm
l) w szerszym znaczeniu: tendencja istniejąca w sztuce różnych epok, dążąca do przekazania głębszych ukrytych znaczeń dzieła poprzez sugerowanie nastrojów, doznań i treści, wykraczających poza bezpośrednie odtwarzanie rzeczywistości; często wyrażana symbolem lub alegorią; 2) w węższym znaczeniu: kierunek w literaturze i sztukach plastycznych występujący w ostatnim dwudziestoleciu XIX i pocz. XX w., odwołujący się do świata przeżyć wewnętrznych, pragnący oddać duchową i zmysłową dwoistość zjawisk w sposób subiektywny, intuicyjny, służący wyrażaniu idei. Różnorodne środki wyrazu, stosowane przez symbolistów, skłaniają do wyróżnienia kilku odmian tego kierunku: symbolizm literacki - najczęściej posługujący się symbolami i alegoriami, obrazowanymi w formach bliskich romantyzmowi, realizmowi czy secesji (w malarstwie: G. Moreau, O. Redon, A. Bocklin, P. de Chavannes, F. Hodler, G. Klimt; w rzeźbie - G. Vigeland); symbolizm syntetyczny - budujący tajemniczy klimat dzieła zwartymi, rytmicznymi, uproszczonymi formami o dekoracujnych układach płaskich plam i mocnych linii (nabiści, P. Gauguin i Szkoła Pont-Aven); symbolizm ekspresyjny - wydobywający dynamizm i napięcie emocjonalne deformacją form, wibracją intensywnych plam koloru, płaszczyznowością kompozycji (V. van Gogh, E. Munch, J. Ensor). W Polsce różne odmiany symbolizmu przejawiały się m.in. w twórczości J. Malczewskiego, St. Wyspiańskiego, J. Mehoffera, E. Okunia, W. Wojtkiewicza, Wł. Słowińskiego. (franc. symbolisme)