Style, kierunki, terminy

Ludwik XIV

sztuka barokowego klasycyzmu francuskiego, zwi±zana z okresem panowania Ludwika XIV. We wczesnej fazie (1643-61) przewa¿a³y w sztuce francuskiej wp³ywy w³oskie. Najlepszym zachowanym przyk³adem jest za³o¿enie pa³acowo-ogrodowe w Veaux-le-Vicomte. Po 1661, w wyniku wprowadzenia dyktatury artystycznej kierowanej przez J. B. Colberta za po¶rednictwem Ch. Le Bruna, ukszta³towa³ siê nowy, jednolity styl o przewadze elementów klasycznych. Cechowa³a go okaza³o¶æ i wytworno¶æ, a zarazem logika formy, umiar i symetria. By³a to typowa sztuka dworska, której celem by³o s³u¿enie propagandzie pañstw, i u¶wietnianie panowania w³adcy. Programy estetyczny opracowywa³y specjalnie powo³ane akademie: Academie Royale de Peinture et de Sculpture, Academie de France a Rome i Academie d'Architecture, a ich realizacj± zajmowa³ siê zespó³ wybitnych artystów; architekci - F. Mansart, L. Le Vau, C. Perrault, J. Hardouin-Mansart, A. Le Notre (twórca francuskiego stylu ogrodowego); rze¼biarze - Ch. A. Coysevox i F. Girardon; malarze - Le Brun, rodzina Coypelów, P. Mignard, H. Rigaud; dekoratorzy - J. Berain, J. Lepautre, J. Marot, C. Audran. Najs³ynniejszym ebenist± by³ Ch. A. Boulle (Boulle'a markieteria). Z inicjatywy Colberta powsta³o wiele manufaktur, z których najwa¿niejsza by³a Manufacture des Meubles de la Couronne, kierowana przez Le Bruna. Najwybitniejsze dzie³a tego okresu - zespó³ Wersalu, fasada wschodnia Luwru i ko¶ció³ Inwalidów w Pary¿u by³y wynikiem zespo³owej pracy wielu twórców. Szczególnym bogactwem odznacza³y siê wnêtrza (reprezentacyjne klatki schodowe, galerie, salony); ¶ciany by³y wyk³adane marmurem, obijane tkaninami oraz zdobione malowid³ami i z³oconymi stiukami; wielk± rolê odgrywa³y zwierciad³a (Galerie des Glaces w Wersalu) i kominki; stropy i sklepienia, ujête w bogate, profilowane ramy, wype³nia³y malowid³a. Ornamentyka obejmowa³a, obok motywów antycznych, symbole zwi±zane z osob± króla, panoplia, groteski (tzw. berinades), motywy figuralne i orientalne. Meble by³y du¿e, ciê¿kie, o prostych, symetrycznych podzia³ach, wsparte g³ównie na kwadratowych w przekroju nogach wzmacnianych bogatym wi±zaniem; obok mebli ca³kowicie czarnych lub lakierowanych, modne by³y egzotyczne gatunki drzew (g³ównie heban); meble zdobiono rze¼b±, markieteri±, br±zami i lak±; do charakterystycznych mebli skrzyniowych nale¿a³y kabinety, sekretery, kredensy, szafki, biurka, a pod koniec wieku komody, do mebli szkieletowych: ³ó¿ka, fotele, krzes³a, taborety, bankietki, kanapy (pokryte gobelinem, jedwabiem, skór± z³ocon± lub wyplatane) oraz sto³y konsolowe z marmurowymi p³ytami; nowo¶ci± by³y pierwsze zestawy mebli projektowane przez artystów dla okre¶lonych wnêtrz, co umo¿liwia³a manufaktura królewska uniezale¿niaj±ca siê od przepisów cechowych.