słownik - N
narteks - pronaos, kryty przedsionek w bazylikach
wczesnochrześc., bizant. i wczesnośredniow., w formie prostokątnej lub owalnej przybudówki,
poprzedzającej wejście do nawy. Wnętrze n. dzieliło się czasem na dwie części: zewn. - exonarthex (właściwy
przedsionek) oraz wewn. - esonarthex, przeznaczoną dla katechumenów. W średniow. architekturze
n. przekształcił się w kruchtę.
(późnogr. nartheks)
nawa - część kościoła
między prezbiterium a
kruchtą, przeznaczona dla
wiernych. W zależności od
liczby n. rozróżnia się kościoły jedno-, dwu-, trzy-,
pięcio- i siedmionawowe.
W założeniach wielonawowych rozróżnia się n.
główną, sytuowaną na
osi budynku, zazwyczaj
szerszą od n. bocznych, oddzielonych od niej najczęściej rzędem podpór (kolumny, filary), oraz n.
poprzeczną (transept), która przecina n. główną pod
kątem prostym, tworząc po jej obu stronach dwa ramiona. W najprostszym układzie n. poprzeczna
krzyżuje się z n. główną tuż przy prezbiterium (tzw.
rzut krzyża łacińskiego); w większych założeniach
średniow. spotyka się dwie n. poprzeczne (np. dwie
równoległe od strony prezbiterium lub w kościołach
dwuchórowych jedna od wsch., druga od zach.).
(wł. nave, z łac. navis 'okręt')
nisza - najczęściej prostokątne lub
półokrągłe, zamknięte półkoliście górą wgłębienie w
murze, o charakterze dekor., często przesklepione konchą, zwieńczone
małymi frontonami trójkątnymi, półokrągłymi
lub odcinkiem gzymsu,
ujęte w kolumienki albo
pilastry. Przeznaczone
czasem dla ustwienia rzeźby figur.
Znana od starożytności
(franc. niche)