słownik - H
halowy kościół - (w literaturze nauk. czasem
określany słowem hala),
budowla sakralna, w której wszystkie nawy mają
jednakową wysokość, a
nawa gł., pozbawiona
okien, oświetlona jest za
pośrednictwem naw bocznych. Nawy nakryte są zwykle wspólnym
dachem. Liczba naw może być różna - najczęściej występują kościoły trzynawowe, czasem pięcio- i
dwunawowe. K.h. odznacza się prostą konstrukcją (rozpór sklepień nawy gł. w znacznej części równoważą
sklepienia naw bocznych) oraz zwartym układem
przestrzennym (często brak transeptu, nie wyodrębnione prezbiterium). K.h. był szczególnie
charakterystyczny dla ceglanej architektury got. Europy Środk. w XIV w.
hełm - w
architekturze zwieńczenie wieży, często o ozdobnym kształcie,
wykonane z drewna (kryte blachą, dachówką, gontem), czasem
z kamienia lub cegły. W architekturze średniow. h. miały
najczęściej formę ostrosłupa lub
stożka, zazwyczaj o smukłych
proporcjach (iglica); h.
póżnogot. miały formy bogato
profilowane, zdobione wieżyczkami, sterczynami i szczytami.
W renesansie i manieryzmie
pojawiły się h. wielokondygnacyjne, złożone z przenikających się brył, urozmaicone
kulami i obeliskami. W baroku przyjęty formy szczególnie dekor. (h. baniaste, cebulaste, gruszkowe),
występujące niekiedy w skomplikowanych układach, w
powiązaniu z iglicami, latarniami i galeryjkami. Architektura klasycyst. stosowała gł. h. obeliskowe. H. są
charakterystycznym elementem budownictwa cerkiewnego.
(niem. Helm)
hypotrachelion - w arch. porządkach klasycznych szyjka kolumny
znajdująca się bezpośrednio pod kapitelem;
w kolumnie doryckiej była ograniczona od trzonu
horyzontalnym profilowaniem w kształcie pierścienia, tzw. anulusem.