malarze

Georges Seurat 1859-1891

[Rozmiar: 8672 bajtów] Życie Georgesa Seurata pozostanie dla nas tajemnicą. Znamy wprawdzie jego dzieła, znamy kluczowe daty i wydarzenia z jego biografii lecz niewiele wiemy na temat jego życia prywatnego, jego osobowości i wszystkiego co działo się poza malarska pracownią. Odnieść można wrażenie, ze człowiek został całkowicie przysłonięty przez artystę. Georges Seurat urodził się w Paryżu 2 grudnia 1859 roku. Jest trzecim z kolei spośród czworga dzieci Ernestine Faivre i Chrysostoma Seurata, emerytowanego notariusza żyjącego z procentów od kapitału. Państwo Seurat żyją zatem dostatnio, chociaż wedle surowych reguł panujących w owym czasie w wielu mieszczańskich rodzinach. Przyszły malarz nie będzie miał problemów finansowych i może całkowicie poświęcić się sztuce. Georges od najmłodszych lat interesuje się rysunkiem. Jego wuj — sam malarz-amator — zachęca chłopca do malowania. Mając 17 lat Seurat zapisuje się do Miejskiej Szkoły Rzeźby i Rysunku gdzie zaprzyjaźnia się z Amand- Edmond Jeanem (nazywanym później Aman-Jean). W 1878 roku obaj zaczynają studia w Akademii Sztuk Pięknych. Już wtedy Seurat wywiera przedziwne wrażenie na otoczeniu. Zazwyczaj imponuje swoim wyglądem. Signac (I863-I935) malarz i przyjaciel Seurata opisuje go jako "wspaniałego, mężczyznę, atletycznego i brodatego jak grenadier". Mimo znakomitej postawy malarz najczęściej pozostaje zamknięty w sobie. Kiedy rozmowa schodzi na malarstwo wypowiada swe opinie tonem nie znoszącym sprzeciwu, po czym — gdy tylko następuje zmiana tematu — wstydliwość i skrajna powściągliwość biorą na nowo górę. W czasie studiów malarz spędza dużo czasu w bibliotekach i muzeach. Systematycznie studiuje dzieła starych mistrzów. W 1879 roku, na Czwartej Wystawie Impresjonistów Seurat przeżywa — jak się wyrazi jeden z jego przyjaciół — "głęboki i niespodziewany szok". Pod koniec roku artysta zostaje powołany do wojska i wyjeżdża do jednostki w Breście. W wolnych chwilach rysuje z natury i czyta "Phenomenes de la vison" (Zjawisko postrzegania) — artykuły publikowane w czasopiśmie "L'Art" (Sztuka).
PRZYSWAJANIE IMPRESJONIZMU
Rok później, po zakończeniu służby wojskowej, Seurat wraca do Paryża. Odchodzi od propagowanego przez Akademię Sztuk Pięknych malarstwa akademickiego i wraz z Aman-Jean'em wynajmują pracownię. Interesują go malarze XIX wieku, studiuje też tematykę i styl charakterystyczny dla impresjonistów. Chce przyswoić sobie osiągnięcia malarskiej rewolucji, jakiej dokonali jego bezpośredni poprzednicy. Staje wówczas przed nieuniknionym problemem: jak wpisać się w kontynuację doświadczenia impresjonizmu nie popadając w proste naśladownictwo. Seurat znajdzie swoją drogę w sztuce dzięki rozważaniom teoretycznym. Czyta prace Charlesa Blanca: "Gramatyka sztuki rysunku" i "Historia malarzy wszelkich szkół", a przede wszystkim ""Prawo kontrastu symultanicznego kolorów " — chemika M. E. Chevreula (1786-1889). Bazując na tych dziełach artysta wyprowadza teorię "optycznego zlewania się", która staje się podstawą jego najważniejszych innowacji malarskich. W czasie kiedy prowadzi teoretyczne studia nad kolorem oraz praktycznymi sposobami wyrażenia jego intensywności paradoksalnie zajmuje się jedynie rysunkiem. Kiedy po raz pierwszy wystawia na Salonie w 1883 roku, nie pokazuje obrazu lecz właśnie rysunek. Wtedy też zaczyna pracę nad pierwszym ważnym dziełem — Kąpiel w Asnieres. Obraz zostaje odrzucony przez komisję kwalifikacyjną Salonu w 1884 roku i dlatego Seurat zaprezentuje go na Wystawie Malarzy Niezależnych (grupy składającej się z reprezentantów różnych kierunków). Mimo, że płótno wisi w kącie przy barze, przyciąga uwagę kilku krytyków oraz budzi entuzjazm malarza Paula Signaca (1863-1935). W 1885 roku Seurar spędza lato w Grandcamp, małym porcie, gdzie maluje wiele obrazów przedstawiających morze. Jest to dla niego okazją wypróbowania nowej techniki nazywanej dywizjonizmem, a polegającej na malowaniu małymi regularnymi plamkami barw. Jesienią spotyka Camille'a Pissarro (l8?0-I903), który natychmiast przyswaja sobie tę technikę. Na ósmej i ostatnie) wystawie impresjonistów w maju i czerwcu 1886 roku Seraut wystawia wspaniały obraz, który stanie się wydarzeniem artystycznym i jednocześnie skandalem — Niedzielne popołudnie na Grande-Jatte. Krytyka rzuciła się na "ten ogromny i obrzydliwy obraz, który zdaje się być jakaś egipska fantazją". Krytycy są zaszokowani mnogością małych kolorowych, sąsiadujących z sobą i rojących się plamek. Chcąc zdyskredytować styl Seurata — nazywają go "pointylizmem", co znaczy: "kropkowanie" lub "punktowanie".
SEURAT PRZYWÓDCĄ
We wrześniu 1886 roku krytyk sztuki Felix Feneon (l86l-1944), przyjaciel i obrońca malarstwa Seurata, po raz pierwszy używa terminu "metoda neo-impresjonistyczna" bowiem, zainicjowany przez Seurata kierunek wywodzi się niewątpliwie z impresjonizmu jednocześnie będąc jego radykalną odnową. Wokół Seurata zbiera się grupa malarzy myślących podobnie jak on; są wśród nich Signac i Pissarro. W tym czasie Seurat natrafia na rozważania młodego naukowca — Charlesa Henry 'ego dotyczące ekspresywności kolorów — "Wprowadzenie do estetyki naukowej". Praca ta służy malarzowi do pogłębienia własnych teorii a w konsekwencji ich praktycznego zastosowania w malarstwie. Obrazy Seurata znajdują licznych zwolenników w Belgii. Stąd tez w lutym 1887 roku malarz wystawia na brukselskiej wystawie grupy XX Niedzielne popołudnie na Grande Jatte i kilka obrazów o tematyce morskiej. Malarz odstępuje od kompozycji w plenerze i wyznacza sobie nowe zadanie: pragnie zaadoptować własną technikę do scen we wnętrzach. Zaczyna wówczas pracę nad Modelkami. W 1888 roku na czwartej wystawie Stowarzyszenia Artystów Niezależnych (Societe des Artistes Indepentants) Seurat prezentuje Modelki i Paradę. Van Gogh(l853-l890), który jest wielbicielem neoimpresjonizmu i widzi w nim autentyczne "objawienie koloru", uzna Seurata za dominującą postać nowego pokolenia malarzy.
PRZERWANA DROGA
Kolejnym, zasadniczym obrazem Seurata będzie Pudrująca się kobieta. Za modelkę służy mu młoda robotnica Madeleine Knoblock (1868-1903). Malarz będzie miał z nią syna. Dziecko urodzi się 16 lutego 1890 roku. Ich związek utrzymywany będzie w pełnej tajemnicy i dopiero po śmierci malarza przyjaciele dowiedzą się, ze miał syna. Następnym obrazem jest Cyrk, zaprezentowany na siódmej wystawie malarzy niezależnych 20 marca 1891 roku. 26 marca artysta rozchorowuje się. Ma dyfteryt i trzy dni później umiera w wieku trzydziestu jeden lat. Nazajutrz Signac ogłasza "straszliwą wiadomość" anonsując przy tym, że zmarły malarz — "pozostawił nieszczęśliwą wdowę i (...) piękne trzynastomiesięczne niemowlę". Dwa tygodnie później dziecko umrze na tę samą co ojciec chorobę.