malarze

Claude Monet 1840-1926

[Rozmiar: 7742 bajtów] ŻYCIE MONETA Młodemu Monetowi szczęście zdawało się sprzyjać. Dostrzeżono jego talent gdy był jeszcze dzieckiem i pierwsze prace sprzedawał mając zaledwie czternaście lat. Dwa lata później wystawiał w Rouen. Kilka jego młodzieńczych obrazów zostało zakwalifikowanych przez Salon - nobliwa wystawę paryską. Artystyczna odwaga młodego malarza zaczęła jednak szokować i - zanim stał się bezspornym mistrzem rewolucji impresjonistycznej - przeżył wiele trudnych lat, Claude Monet urodził się w 1840 roku w Paryżu, lecz dzieciństwo spędził w Hawrze gdzie miejscowi notable ochoczo kupowali u młodziutkiego rysownika karykatury swoje i znajomych. Ogromny wpływ na jego dalsze losy wywiera poznany w 1856 roku normandzki malarz Eugene Boudin. "Już dwudziesty raz zaczynam (obraz) od nowa aby uzyskać delikatny wdzięk zatapiającego wszystko światła...". Wbrew pozorom nie jest to wypowiedź żadnego z impresjonistów, lecz prekursorskiego w stosunku do nich - Boudina. To on wprowadził Moneta w arkana techniki olejnej i - niedopuszczalnej w malarstwie akademickim - pracy w plenerze. Wbrew woli oica, właściciela sklepiku spożywczego w Hawrze, Claude chce studiować malarstwo w Paryżu. Rodzina nie jest zachwycona perspektywą wysokich wydatków, które w dodatku nie gwarantują popłatnego zawodu. Monet będzie studiował malarstwo dzięki ciotce. Marie-Jeanne Lecadre obiecuje pokrywać opłaty za naukę. Wyznacza krewniakowi prywatne stypendium, które mu regularnie wypłaca.
STUDENCKIE LATA
Monet zapisuje się do Akademii Suisse. Tam poznaje Pissarra. Jest częstym gościem restauracji Brasserie des Martyres gdzie stołuje się też Gustave Courbet. W kawiarni Guerbois widuje Augusta Renoira, Alfreda Sisley'a i przede wszystkim Edouarda Maneta. W 1861 roku powołany do wojska; wyjeżdża do Algieru, zapada na tyfus i z tej przyczyny zwolniony z dalszej służby - wraca do Hawru. Podczas rekonwalescencji zawiera znajomość z niderlandzkim malarzem Johannem Jongkindem, o którym pisze: "stał się moim mistrzem i jemu zawdzięczam umiejętność patrzenia..." W 1862 roku Monet znowu jest w Paryżu, tym razem w pracowni Charlesa Gleyre'a, u którego uczą się tez Sisley, Renoir i Bazille. Gleyre, zgodnie z przyjętymi wówczas zasadami, wielbi ideał antycznego piękna i nie szczędzi ostrych krytyk swym podopiecznym. Monet nie znosi uwag Gleyre'a, którego nazywa "strażakiem". Gdy nadchodzą słoneczne dni, młodzi adepci sztuki malarskiej zabierają farby i sztalugi i wzorem "barbizończyków" (Corot, Courbet, Daubigny, Millet) wyruszają za miasto, w plener. Chcą malować "naturę z natury". Dwa obrazy Moneta powstałe w lasku Fontainebleau zostały zaakceptowane przez Salon i bardzo pochlebnie ocenione przez krytykę. Publiczność myli jednak nazwisko Moneta z podobnie brzmiącym Manetem, autorem wzbudzającej skandal Olimpii. Moneta wcale nie oburza Olimpia, przeciwnie, podziwia swego quasi-imiennika i chciałby, jak on, namalować Śniadanie na trawie. Pracuje nad tym ogromnym płótnem kilka miesięcy lecz z przyczyn finansowych nie kończy obrazu. Pieniądze przysyłane przez ciotkę Lecadre nie wystarczają malarzowi, który sprzedaje bardzo mało, za to wydaje dużo. Zaciąga wiele długów. W 1866 roku Monet tryumfuje na Salonie dwoma obrazami: pejzażem i portretem Camille, słynnym od tej pory jako Kobieta w zielonej sukni. Camille (Kamila) jest młodą modelką, z którą Monet mieszka. Postanawia przedstawić ją rodzinie. Jadą razem do Honfleur, lecz rodzice kategorycznie odmawiają spotkania z modelką.
IMPRESJONIŚCI WYRZUCENI Z SALONU
W marcu 1867 roku Monet przeprowadza się na ulicę Visconti, do zamożnego, poczciwego Bazille'a, który przygarnął już Renoira. Tego roku jury Salonu odrzuca jego obrazy jako zbyt bliskie "młodemu malarstwu" zaciekle zwalczanemu przez potężnych, znanych i uznanych zwolenników akademizmu. Monet nie kapituluje. W kwietniu razem z Renoirem wdrapują się na kolumnadę Luwru, by stamtąd malować paryskie ulice. Lato spędza z rodzicami w Sainte-Adresse, podczas gdy spodziewająca się dziecka Kamila zostaje w Paryżu praktycznie bez środków do życia. Monet powierza ją opiece Bazille'a i Pissarra. Wraca dopiero po narodzinach syna, którego nazywają Jean. Rodzicami chrzestnymi dziecka będą: Bazille, i przyjaciółka Pissarra. Kłopoty finansowe zakłócają szczęście młodych rodziców. Niewypłacalnego Moneta wyrzucają nawet z restauracji, w której się stołował. Opowiadał Bazille'owi, że chciał się wtedy utopić, ale niektórzy podejrzewają, że Monet wymyślił historyjkę o próbie samobójstwa, by wzbudzić litość i otworzyć portfel przyjaciela. Na szczęście Louis Gaudibert kupuje u niego kilka obrazów. Monet może wyjechać z Paryża. Osiedla się nad morzem, najpierw w Fecamp, a potem w Etretat skąd tak pisze do Bazille'a: "Spędzam czas w plenerze, na kamienistej plaży; gdy pogoda sprzyja obserwuję statki wypływające na połów, albo wypuszczam się na wieś, wyjątkowo tutaj piękną, zwłaszcza zimą (...) Pragnąłbym pozostać na zawsze w tak spokojnym i nieskażonym miejscu." W 1869 roku jury Salonu po raz kolejny odrzuca jego obrazy. Monet przenosi się na lato do Saint-Michel. Często odwiedza go Renoir, który w liście do Bazille'a donosi: "Nie każdego dnia stać nas na obiad, ale jestem zadowolony, bowiem w towarzystwie Moneta świetnie się maluje," W czerwcu 1870 roku Monet legalizuje związek z Kamilą i wyjeżdża do Trouville. Tam zastaje go wojna francusko-pruska. Znowu nie ma z czego żyć. Jego wierny przyjaciel Bazille ginie na froncie Monet jedzie do Londynu, do Pissarra, a potem do portowego holenderskiego miasteczka Zaandam. "Wspaniale mi się tu maluje; wszystko jest ciekawe i zabawne: domy we wszystkich kolorach, setki młynów i zachwycające statki." Gdy wraca do Francji Kamila otrzymuje niespodziewany spadek, dzięki któremu mogą wynająć domek w Argenteuil koło Paryża. Przyjaciele odwiedzają ich często. Wówczas malują wspólnie nad brzegami Sekwany. W l873 roku Monet me zgłasza żadnego obrazu na Salon. Wraz z nowo przez siebie poznanym malarzem Gustavem Caillebotte'em i starymi przyjaciółmi postanawiają założyć stowarzyszenie artystów niezależnych.
IMPRESJE
Pierwszą wystawę zorganizowano w 1874 roku u słynnego fotografa Nadara. Sprzedano niewiele, publiczność i krytycy wykpiwają obrazy młodych malarzy, m.in. Impresję Moneta. Wschód słońca staje się swego rodzaju manifestem impresjonizmu. Wymyślony spontanicznie przez Moneta tytuł obrazu (francuskie słowo imprcssion oznacza wrażenie) spowodował nadanie nazwy nowemu kierunkowi w malarstwie. Następnego roku w domu aukcyjnym Drouot odbywa się sprzedaż prac Moneta. Renoira, Sisley'a i Berthe'y Morisot. Wprawdzie dochody są jeszcze mizerne, ale powoli zaczyna się kształtować krąg zwolenników nowej sztuki. Bogaty przedsiębiorca Ernest Hoschede zamawia u Moneta cztery płótna do swego pałacu w Montgeron. Monet jedzie tam. Wkrótce między nim i żoną przedsiębiorcy zawiązuje się zażyła przyjaźń. W 1877 roku Hoschede bankrutuje co groźnie odbija się na stanie finansów Moneta. W 1878 roku malarzowi i Kamili rodzi się drugi syn, którego chrzestnym ojcem będzie Manet. Kamila choruje i bardzo cierpi. Umiera w Vetheuil, gdzie wyjechali na lato. Monet na szyi umierającej żony zawiązuje jej ulubiony medalion wykupiony z lombardu przez zdjętego litością lekarza. Maluje też ostatni portret ulubionej modelki i swoich dwóch synów. Ernest Hoschede usiłując ocalić resztki majątku osiedla się w Paryżu, ale żona i ich sześcioro dzieci zostają z Monetem i jego dwoma synami... Pozory są zachowywane lecz staje się coraz bardziej dla wszystkich jednoznaczne, ze Monet i Alice Hoschede stanowią parę. Alice zastępuje matkę dzieciom Kamili i Moneta, jednak wspólne, rodzinne życie malarza i małżonki jego mecenasa i dobroczyńcy wywołuje oburzenie i kpiny. Monet poślubi Alice Hoschede po śmierci jej męża, wiele lat później. Wiosną 1882 roku Claude Monet bierze udział w VII wystawie impresjonistów. W tym czasie mieszka w Poissy z dziećmi własnymi i rodziną Hoschede. Jest zadłużony po uszy. W dodatku współpracujący z nim marszand Durand-Ruel przestaje kupować, sam zagrożony plajtą. W 1883 roku wynajmuje dom w Giverny, w którym będzie mieszkał aż do śmierci.
W OGRODZIE Z RODZINĄ
W 1891 roku Monet kupuje tę wynajmowaną wcześniej posiadłość, która odtąd nierozerwalnie związana z jego nazwiskiem, do dzisiaj przyciąga tysiące turystów. Wyjeżdża z Givernv jedynie w krótkie podróże artystyczne: z ___ Renoirem na południe Francji, do Etrecat, gdzie poznaje Guy de Maupassanta, na Belle-Ile, do Creuse, do Norwegii, Wenecji, Londynu. Kolejne wystawy cieszą się rosnącym powodzeniem. Jego obrazy wreszcie znajdują nabywców i ceny rosną, zwłaszcza, że coraz więcej kupują Amerykanie. Skończyły się czasy strachu przed komornikiem. Monet nareszcie żyje w dostatku. Maluje serie obrazów poświęconych kilku wybranym tematom obserwowanym przy różnym oświetleniu i o różnych porach dnia. Powstają Stogi, Topole, Katedry. Uwolniony od trosk finansowych Monet postanawia urządzić ogród w Giverny tak by przypominał żywy obraz... Obraz, który można byłoby każdego dnia malować. Naradza się ze sprzedawcami nasion i sadzonek i zatrudnia pięciu ogrodników. Od śmierci żony i starszego syna Jeana malarz nie opuszcza Giverny i ukochanego ogrodu. Po pierwszej wojnie światowej, zaprzyjaźniony z Monetem premier Georges Clemenceau, skłania go do ofiarowania państwu serii Nenufary. Dar przekazany jest w 1922 roku. W tym czasie Monet jest już ślepy, ma kataraktę obu oczu. W 1923 roku lekarze decydują się na operację i malarz może powrócić do pracy. Opiekuje się nim synowa o wdzięcznym imienim Blanche. To ona dostarcza mu farb i płócien. Monet maluje, najczęściej w ogrodzie, do końca - do śmierci w roku 1926.