architekci
Guarino Guarini 1624-1683
Urodzony w Modenie, ojciec teatyn, był już szeroko znany jako filozof i matematyk zanim zyskał sławę architekta (Guarini rozwinął geometrię euklidesową, a w swym erudy- cyjnym dziele Placita philosophica z 1665 wyprzedził nawet idee Monge'a). Ponieważ był przede wszyst- kim matematykiem, a dopiero później architektem, jego skomplikowane kompozycje przestrzenne są często trudno zrozumiałe dla oka, ale oddziałują zapładniająco zarówno pod względem intelektualnym, jak artystycznym. Wszystkie zachowane znaczące dzieła Guariniego znajdują się w Turynie, gdzie spędził ostatnie siedemnaście lat swego życia. Uwielbienie, jakie żywił do Borrominiego uwidocznia się bardzo wyraźnie w Collegio dei Nobili (1678) i w Palazzo Carignano (1679) z jego owalną salą i faliście wygiętą fasadą w stylu S. Carlo alle Quattro Fontane w Rzymie. Przetransponowanie maleńkiego kościoła Borrominiego w architekturę wielkiego pałacu było wystarczająco śmiałym pomysłem, jednak oryginalność Guariniego ujawniła się już i to nawet w większym stopniu w Cappella della Sindone przy katedrze (1667-90) i kościele S. Lorenzo (1668-87). Obie budowle wieńczą fantazyjne, w pełni oryginalne koniczne kopuły. W S. Sindone kopuła składa się z nałożonych jeden na drugi segmentowych łuków, których rozpiętości zmniejszają się ku górze. Abstrakcyjną, geometryczną poezję tych swobodnych konstrukcji podkreśla światło przefiltrowane przez siatkę łuków. Kopuła S. Lorenzo jest równie niezwykła: ponad okrągłym bębnem przenikające się półkoliste łuki tworzą oktogon. Geneza tych jedynych w swym rodzaju koncepcji wywodzi się zapewne z budownictwa hispano-mauretańskiego a wzorem była może podobna kopuła wielkiego meczetu w Cordowie (965). Bogactwo pomysłów konstrukcyjnych Guariniego nie ograniczało się wyłącznie do kopuł, a jego eksperymenty dotyczące zwłaszcza sklepień z gurtami i diagonalnych, nachylonych do przodu czy trójwymiarowych łuków sklepiennych wywarły silny wpływ na Niemcy i Austrię. Żadne z ważniejszych dzieł Guariniego wzniesionych poza Turynem nie przetrwało do naszych dni: ani SS. Annunziata i pałac Teatynów w Messynie (1660) ani Ste Anne-la-Royale w Paryżu (od 1662), kościół Matki Boskiej (dziś Kajetana) w Pradze (1679) czy S. Maria da Divina Providencia w Lizbonie. Jego wpływ zwiększył się znacznie dzięki traktatowi Architettura civile (wydane pośmiertnie w 1737). Sztychy z tego dzieła były znane od 1668.